Ölüm

Tarot gerçekte nereden gelir

Tarot kartları 15. yüzyıl İtalya'sında bir oyun kağıdı destesi olarak doğdu, ve üç yüzyıl boyunca sadece buydu: fal amaçlı kullanımına dair ilk kanıtlar 18. yüzyıldan, Fransa'dandır — bugün hâlâ anlatılan Antik Mısır bağlantısı da aynı yıllara ait bir uydurmadır, gerçek bir hatıra değil. Hiçbir çalışma kartların bir olayı önceden gösterdiğini kanıtlamamıştır. Aşağıdakiler, geleneğin her karta yüklediği anlamlardır — gelenek olarak aktarılmıştır.

Aşağıdaki kartlar Rider-Waite-Smith (1909) sıralamasını takip eder — Türkiye'de satılan ve aranan geleneği: Güç VIII, Adalet XI. Bazı İtalyan ve Fransız kaynaklarında bu iki kart yer değiştirir (Marsilya geleneği); kartındaki numara burada anlatılanla uyuşmuyorsa, sebebi budur.

Düz kart

On üçüncü büyük arkana — Rider-Waite destesinde Ölüm adını taşıyan kart —, tırpanıyla bir toprağı biçen ve o topraktan eller, ayaklar, başlar çıkan bir iskelet gösterir. Gelenek bu kartı sona ermiş bir şeyin kartı olarak okur: net bir kesiş, tükenmiş bir evre, kimseden izin istemeyen bir dönüşüm. Kart okuyanlar neredeyse her zaman görüntünün aynı ayrıntısına döner: tırpan boş bir tarlayı geçmez, ve tırpanın arkasında topraktan çıkan şey hâlâ bütündür. Buradan gelenek bir bitişten çok bir geçiş fikri çıkarır — burada bir teselli olarak değil, yaygın bir okuma olarak aktarılır: kartı çeken kişinin en çok korktuğu karttır, ve gelenek onu yumuşatmaz.

Ters kart

Ters döndüğünde en yaygın okuma tamamlanmamış bir vedadır: durgunluk, zamanını çoktan aşmış bir durumun sürdürülmesi, başka yerde çoktan gerçekleşmiş bir değişime direnç. Bazı kaynaklar — ve bu eski bir ayrılık, bir üslup farkı değil — tam tersini okur: bir yerlerde sessizce ilerleyen ve nihayet çözülen yavaş bir süreç. Bunu bilmekte fayda var, çünkü eski destelerde ters kart bir kategori olarak dahi yoktu: kodlanması on dokuzuncu yüzyıl Fransız okültistlerine aittir, ve bugün bununla ilgilenen kişi genellikle hangi okulda öğrendiğine göre birini ya da diğerini seçer, bunu sayfada nadiren belirtir.

İlişkiler düzleminde

İlişkiler düzleminde gelenek bu kartı bir durum değişikliğiyle ilişkilendirir — birlikte olma biçiminde artık öncekiyle aynı olmayan bir şey — ve tam orada durur. Kümenin sayfalarının gerçek uygulamadan en çok uzaklaştığı nokta da burasıdır, çünkü bunu neredeyse her zaman açıkça ilan edilmiş bir ayrılığa, kimi zaman bir tarihe bağlı olarak çevirirler. Tarih ve ayrılık, sayfayı yazanın eklemesidir, geleneğin içeriği değil; gelenek kimseyi, hiçbir tarihi, hiçbir sonucu adlandırmaz. Kart okuyan kişinin önünde bir kartona boyanmış bir figür vardır, ve o figür onu çeken kişi hakkında hiçbir şey bilmez.

Gerçekte bilinen

Marsilya destelerinde bu, üzerinde basılı bir adı olmayan tek karttır: 1760 tarihli Nicolas Conver baskısında, aynı ailenin diğer baskılarında olduğu gibi, görüntünün altındaki şerit boş bırakılmıştır, oysa diğer tüm kartların bir başlığı vardır. Nedeni tartışmalıdır ve hiçbir açıklama kanıtlanmış değildir. Türkiye'de satılan ve aranan deste Rider-Waite geleneğidir, ve orada kart adlandırılmıştır: 1909 tarihli baskıda «Death», yani Ölüm, adını taşır, görüntü de tamamen değişir — zırhlı, atlı, siyah bir sancak ve beyaz bir gülle bir iskelet. Marsilya ikonografisi ise tarımsaldır — tırpan, toprak, ortaya çıkan uzuvlar — ve iki yüzyıllık baskı boyunca değişmeden kalır.